براساس این نمودار، برخی از شرکت‌های پتروشیمی در هر دو سال مورد بررسی، در سطوح بالای حاشیه سود عملیاتی قرار دارند؛ در واقع تنها شرکت‌های پتروشیمی شازند، لردگان و قائد بصیر توانستند روند افزایشی متناسبی را به ثبت برسانند و سایر آنها رشد جزئی را تجربه کردند. همچنین از ۲۱ شرکت مورد بررسی، شرکت‌های پتروشیمی کرمانشاه، خراسان و فن آوران کاهش شارپی در حاشیه سود خود نسبت به سال گذشته داشتند که البته این کاهش در تمام شرکت‌ها یکسان نیست؛ اما در مجموع جهت حرکت نمودار را مشخص می‌کند و نشان می‌دهد مزیت‌های همیشگی پتروشیمی‌ها، به ‌ویژه در حوزه خوراک و صادرات، قدرت سابق را ندارند.

غول‌های پتروشیمی هم از سودآوری عقب افتادند
از سوی دیگر، هرچند برخی شرکت‌های بزرگ پتروشیمی همچنان در سطوح بالاتری از سودآوری قرار دارند؛ اما مقایسه دو ساله نشان می‌دهد این گروه نیز از کاهش حاشیه سود مصون نمانده‌ است. افت حاشیه سود در این شرکت‌ها اگرچه محدودتر است، اما بیانگر آن است که حتی مقیاس بزرگ، تنوع محصول و دسترسی به بازارهای صادراتی نیز نتوانسته‌ به‌ طور کامل اثر افزایش هزینه‌ها و نوسانات بازار جهانی را خنثی کنند.

نکته قابل تأمل دیگر، افزایش نااطمینانی در چشم‌انداز سودآوری صنعت پتروشیمی است. کاهش حاشیه سود عملیاتی در سال ۱۴۰۴ می‌تواند نشانه‌ای از ورود صنعت به دوره‌ای باشد که در آن رشد فروش الزاماً به معنای افزایش سود نخواهد بود. در چنین شرایطی، شرکت‌ها ناچارند برای حفظ سودآوری، بیش از گذشته بر کنترل هزینه‌ها و بهینه‌سازی مصرف انرژی تمرکز کنند.

بورس باید نگران باشد؟
در مجموع، مقایسه حاشیه سود عملیاتی شرکت‌های پتروشیمی در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که روند کلی سودآوری این صنعت وارد مسیر نزولی شده است. کاهش حاشیه سود حتی در شرکت‌هایی که پیش‌تر از وضعیت باثبات‌تری برخوردار بودند، نشان می‌دهد فشار هزینه‌ها و محدودیت‌ها به سطحی رسیده که دیگر نمی‌توان آن را با اتکا به مزیت‌های قیمتی و ساختاری صنعت جبران کرد و این موضوع، تصویر محتاطانه‌تری از عملکرد مالی پتروشیمی‌ها در سال جاری ترسیم می‌کند.

ادامه این مسیر می‌تواند پیامدهای مهمی برای بازار سرمایه و تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاران نیز به همراه داشته باشد؛ چرا که کاهش حاشیه سود عملیاتی در نهایت به افت توان تقسیم سود، کاهش جذابیت سهام و محدودشدن منابع سرمایه‌گذاری شرکت‌ها منجر خواهد شد. بر همین اساس، صنعت پتروشیمی که همواره به عنوان یکی از پیشران‌های سودآوری بازار شناخته می‌شد، ممکن است با بازنگری در انتظارات سرمایه‌گذاران و فعالان بورسی مواجه شود. بنابراین تداوم افت حاشیه سود عملیاتی می‌تواند زنگ خطری برای آینده این صنعت باشد؛ زنگ خطری که ضرورت اصلاح سیاست‌های مرتبط با خوراک و انرژی را بیش از گذشته برجسته می‌کند. در غیر اینصورت، فاصله میان ظرفیت اسمی و واقعیت سودآوری، در سال‌های پیش‌رو عمیق‌تر خواهد شد.